IBITENGA BYA FPR BYO KUNIGIRA MU IGI UBUSHAKE BW’ABANYARWANDA BWO KWIBOHORA BIGOMBA GUSAKAMBURWA

Eugène Ndahayo,
Umuyobozi Mukuru Wungirije wa FDU-Inkingi

Kuva FPR yafata ubutegetsi muri Nyakanga 1994, ntiyahwemye kwikanga ko ubutegetsi bushobora kuyinyura mu myanya y’intoki. Ni yo mpamvu ishyira imbaraga nyinshi mu nzego zigamije kubungabunga no gushimangira umutekano w’abafashe ubutegetsi, ikanapanga mu nzego zose z’ubuzima bw’igihugu n’ubw’abenegihugu gahunda zigamije gukumira no gukanda abo basanze mu gihugu ngo batava aho bashobora kwivumbagatanya no kwitabira cyangwa kuyobora impinduramatwara nshya.

Mu kiganiro nigeze kugirana na Patrick Mazimpaka nyuma y’inama y’amashyaka muri 1995, icyo gihe akaba yari visi Perezida wa FPR njye ndi Umunyamabanga Mukuru wa MDR, yambwiye ko FPR idashobora gukora ikosa ryo kuvanaho amashami y’inzego z’ubutegetsi bwa MRND, ko ahubwo bazashingira kuri ayo mashami bakanayaha ingufu zihagije, aho bazasanga hatadadiye bakazahavugurura, byaba ngombwa bakazongeramo andi mashami yo kurushaho kwegera no kwigarurira Abaturage babacengezamo amatwara mashya na gahunda za FPR.
Yabivugiraga ko ngo mu nkundura yabo yo gufata ubutegetsi, abaturage babateje ibibazo kubera imiterere y’inzego z’ubutegetsi Muvoma yari yarashyizeho.

Ni ko kandi byagenze. Icyari « ijisho rya Muvoma » mbere ya za 1994, ubu cyahindutse ijisho rya FPR ndetse ubu iryo jisho rikaba ryarambitswe amadarubindi rikanahabwa « jumelles infrarouge » ngo rirusheho kureba kure kandi neza amanywa n’ijoro!

Mu rwego rw’umutekano, igisirikare cya Leta mu by’ukuli ni igisirikali cya FPR kimwe n’izindi nzego z’umutekano, nk’ishami ry’iperereza ryo mugihugu cyangwa iperereza ryo hanze, polisi,…Inshingano ya mbere y’icyo gisilikali n’izo nzego zindi si ukurengera Abanyarwanda, ahubwo ni ugucunga Abanyarwanda no kurinda umutekano w’abafashe Leta muri 1994 n’abaryankuna b’ingoma ngo ubutegetsi butabava aho bubacika.

Akazi kabo ni ugutera ubwoba no guhiga Abanyarwanda badahuje imyumvire na FPR mu bibazo byose birebana n’ubuzima bw’igihugu ngo babacecekeshe burundu cyangwa se bemere bayoboke. Ni yo mpamvu nta metero n’imwe y’ubutaka bw’u Rwanda utasangaho umukozi w’izo nzego.

Mu rwego rwa politiki, bitewe n’uko abenshi mu Banyarwanda ari abari mu gihugu mbere ya 1994, intego ya FPR ni ukurandurana n’imizi ibisigisigi by’ingoma zayibanjirije guhera muri 1959. Ibendera ry’igihugu, ibiranga ntego bya Repubulika, indirimbo yubahiriza igihugu, amazina y’imihanda mu mugi wa Kigali n’ikibuga cy’indege cy’i Kanombe byari bifite amazina y’Abarwanashyaka b’imena, kimwe n’amazina y’amakomini, uturere, amaperefegitura, n’ibindi byose bishobora kwibutsa ingoma zishingiye kuri Repubulika byarahinduwe ahubwo hagarurwa inyito zo ku gihe cya cyami. Iri hindagurika rituma abantu batakimenya aho baturuka n’ibyo bari byo bityo bikorohera ubutegetsi kubapakira mo ibyo bwishakiye.

Amashyaka yemera amatwara ya revolisiyo yo muri 1959 dukesha Repubulika na Demokarasi yose FPR yarayasheshe, andi iyima uburenganzira bwo gukora, maze itangira gutoza ku k’ingufu ingengabitekerezo yayo kuva ku mwana kugeza k’umusaza n’umukecuru ibinyujije mu miyoboro yagiye ishyiraho buhoro buhoro ngo ihume ubwenge Abanyarwanda. Imwe muri iyo miyoboro ni ingando, itangazamakuru rya Leta n’iribeshya ngo ririgenga, inzego z’ubutegetsi zinyuranye, amashyirahamwe y’ubwoko bwose, amadini, amateraniro n’amanama anyuranye, Itorero ry’igihugu, inyigisho mu mashuli…

Abayobozi, kuva kuri Nyumbakumi kugeza kuri Guverinoma, Inteko ishinga amategeko (umutwe w’abadepite n’umutwe w’abasenateri), inzego z’ubutabera (ubugenzacyaha n’ubushinjacyaha, ubucamanza n’inkiko) bose bakorera umuntu umwe ari we mukuru w’igihugu ! Uwo FPR itatoranyije ntashobora kwicara mu mwanya uwo ari wo wose w’ubuyobozi. Utemeye kuyoboka arahutazwa.

Mu rwego rw’ubukungu, ingamba zose za FPR ziganisha ku kwigarurira ubukungu bwose bw’igihugu ku bulyo ababikurikiranira hafi bemeza ko umutungo wayo uruta kure umutungo wa Leta. Nta mucuruzi ushobora gutera imbere atari uwo ku ngoma cyangwa adafatanije n’umuryankuna w’ingoma cyangwa se adatanga imisanzu itubutse muri FPR. Ntawe ushobora gusunutsa ubuzuru ku masoko ya Leta atari muri abo maze kuvuga. FPR kandi na yo yifitiye ubwayo amasosiyete y’ubucuruzi (ibyinjira n’ibisohoka), inganda, amabanki, amasosiyete y’ubwubatsi, ubwikorezi bw’abantu n’’ibintu, ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro…Ayo masosiyete akaba anafite « monopole » mu byo akora ! Abagerageje guhanyanyaza cyangwa bagifite agahenge biba iby’akanya gato kuko imisoro idasobanutse, imisanzu ihoraho n’ibindi bihato bidatinda « kubasubiza ku isuka ». Usibye ko bene ingoma batanatinya kwambura abaturage amasambu ubu akaba yarabaye ibikingi by’abafashe Leta n’amashumi yabo ; nta muturage ukigira akarima mu gishanga ndetse n’abasigaranye udutayu tw’amasambu Leta ibategeka guhinga ibiha inyungu ba nyiringoma, ibihingwa ngandurago bikaba bigenda biyoyoka .

Mu rwego rw’imibereho myiza, akazi keza kabona bene ingoma n’intore zabo, amashuli meza mu gihugu no hanze ahabwa abana bo ku ngoma n’ab’amashumi yabo ; amavuriro meza afite n’ibikoresho bihagije ni ay’abifite…
Mu rwego rw’umubano n’amahanga, jenoside ni imwe mu ntwaro Leta ya FPR ikoresha mu guhungabanya abatavuga rumwe na yo. Kubera ko ibihugu by’ibihangange kw’isi bitatabaye hakiri kare (ku mpamvu zinyuranye), byahisemo kwibombarika ku butegetsi bushya no gufunga amaso imbere y’amarorerwa ya FPR nyuma y’aho igereye ku butegetsi. FPR rero yabigendeyeho irimbura imbaga mu Rwanda no muri Congo aho yavugaga ko ikurikiranye Interahamwe zigambiriye kugaruka kurangiza akazi zasize zitarangije; ni na byo yitwaza iniga demokarasi n’abanyapolitiki b’imbere mu gihugu, inahigisha uruhindu abayirwanya bashoboye gukiza amagara yabo bakabona ubuhungiro hirya no hino mu bihugu byo kw’isi, ibashinja kuba baragize uruhare mu marorerwa yabaye muri 1994.
Bitewe ariko n’uko Leta ya FPR idashobora kwemeza amahanga yose ko impunzi zose ari abicanyi, ubu yavumbuye amayeri yo kuvuga ko mu Rwanda ari amahoro maze isaba HCR kuvanaho ubuhunzi ku Banyarwanda. Ibihugu bimwe na bimwe, cyane muri Afrika, byatangiye kudurumbanya impunzi z’Abanyarwanda.

Ibi byose icyo bigamije nta kindi usibye gukumira abo bita ibipinga ngo bitisuganya ngo bibe byakwambura ubutegetsi Kagame n’ab’iyingoma. Gukemura ikibazo cy’ubutegetsi mu Rwanda bisaba rero no gusakambura iyi « système ».

Save on DeliciousShare via email
  • Date de parution :